تبلیغات
انجمن مردم‏شناسی دانشگاه آزاد - مردم شناسی ساز تار
انجمن مردم‏شناسی دانشگاه آزاد
( واحد تهران مرکز)

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

مردم شناسی ساز تار

 

 

ساز تار یكی از مهم ترین سازهای ردیف دستگاه های موسیقی سنتی ایران بوده و هست. قدمت این ساز به درستی معلوم نیست.

از نوازندگان سرآمد این ساز علی اكبر فراهانی در دوره ناصرالدین شاه قاجار بوده و قدیمی ترین تصویر ساز تار كه بی شباهت به شكل كنونی آن نیست مربوط به وی و آن دوره میباشد و از سازندگان مشهور این ساز در قدیم مرحوم یحیی اصفهانی بوده است كه بیشتر الگوهای تار كنونی از سازهای ساخته شده دست ایشان ، پیروی می كنند و در واقع این ساز راوی  به حد كمال رسانده اند.

مرحوم دكتر محمد تقی مسعودیه در كتاب سازهای ایران این چنین به معرفی ساز تار پرداخته است ؛

((بدنه طنین تار از دو قسمت تشكیل می شود كه این دو قسمت نسبت به هم پیوسته اند و بخش تحتانی را كاسه و بخش فوقانی آن را كه به دسته متصل می شود نقاره می نامند و تو رفتگی بین نقاره و كاسه را دهنه كاسه نام گذاشته اند.

روی كاسه و نقاره تار را با پوست بره تودلی می پوشانند.

جنس كاسه و نقاره اغلب از چوب توت است و در انتهای كاسه بخشی جهت اتصال یك سر سیم به ساز وجود دارد به نام سیم گیر ، كه از جنس چوب،صدف،استخوان یا شاخ می باشد كه  دارای محل اتصال،  برای شش سیم تار است.

روی پوست تار نیزاز محل عبور سیم، یك خرك كه اغلب از جنس شاخ گاو می باشد،  گذاشته می شودو سیم های تار از روی آن عبور می كنند.

به انتهای نقاره تار دسته ای به طول تقریبی 46 سانتی مترمتصل می گردد كه جنس آن اغلب از جنس چوب گردو ( به سبب استحكام آن) بوده و روی آن را با استخوان می پوشانند. معمولا 25 پرده نیز روی دسته تار نصب می گردد)).

با این مقدمه و معرفی بسیار مختصر ساز تار ، حال بایستی دید كه شخصی كه عینك مردم شناسی بر چشم گذاشته ، این وسیله را چگونه می نگرد؟

یكی از نگرش هایی كه می توان بر این ساز داشت این است كه تار به كدامین نیاز و ضرورت فرهنگی و هنری جامعه خود پاسخگوست؟

و به بیان دیگر این كه یك هنرمند یا یك گوش جویای هنر این سرزمین به دنبال چه نوایی از این ساز میگردد كه بر فرض هنرمندی دیگر در ژاپن ، فرانسه یا آفریقای جنوبی به دنبال آن نبوده است...

  دیگر اینكه  اجزای فیزیكی تشكیل دهنده این ساز ، خود زبان گویایی است كه از ایران و نواحی مختلف آن خبر می دهد. از باغات گردو، درختان توت ، استخوان پای شتر،صدف های دریای خزر و خلیج فارس، پوست بره ، شاخ گاو، موم عسل ، سیم های نازك و ظریف روی ساز كه قبلا از جنس ابریشم بودند و پرده هایی كه روی ساز بسته می شوند كه در قدیم از روده ساخته می شدند و... همه نشانگر این است كه تار از هر ناحیه ای از این سرزمین خوشه ای چیده است.

اما آنچه كه مهم تر از این گفته هاست ، پاسخی است كه به سوال نخست باید داد و آن اینكه صدای این ساز كه به واقع زخمه خوانده می شود ، چون مرحمی بر دل های افگار عرفای ایران بوده  و زبانی از آلام و آمال مردمان این سرزمین  است و عمیقا با روح و مفهوم هنر ایران زمین عجین شده است ، به طوری كه از حدی خوانی ساربانان و زنگوله شترها گرفته، تا رقص های یك چوبه و شهرآشوب را می توان با زبان این ساز بیان كرد ،و در نهایت شایسته ترین تعریفی كه می توان از این ساز داشت  همان بیت زیبا و رسای مولاناست كه :

خشك سیم و خشك چوب و خشك پوست        از كجا می آید این آوای دوست

از سوی دیگر ، هماهنگ بودن فیزیكی ساز با بدن نوازنده و هنرمند از یك جهت و داشتن هارمونی صوتی ساز با طبیعت و اجتماع و ریشه های فرهنگ سرزمین وی، ازطرف دیگر حائز اهمیت است.

فرم دسته ساز كه مناسب با اجرای الحان و جای قرار گرفتن دست نوازنده (دستان ها) می باشد و نیز كاسه و نقاره كه در آغوش خنیاگر خوش می آرامد، فضای شور و بزم و از طرفی راز و نیاز را بر وی فراهم می آورد.

از توالی های مشخص موقعیت دست چپ نوازنده (راست دست) روی دسته ساز كه دستان ها را تشكیل می دهد ، دستگاه ها به وجود می آیند و آن خود اساس طبقه بندی نواها و نغمات موسیقی ملی و سنتی ایرانی شده است.

پس یك مردم شناس با دید فرهنگ ، تقاضای روحی – روانی ، اكولوژی طبیعی و هارمونی صوتی و هم چنین با نگاه  تكنو لوژیك به شناخت و بررسی ابزار ها و اشیا مختلف می پردازد.

 

 

 

منابع:

 

لطفی، محمد رضا ، كتاب سال شیدا ،جلد 3،تهران ،نشر شیدا ،چاپ اول ،1378

 

مسعودیه ، محمد تقی ، سازهای ایران،تهران، نشر زرین و سیمین ،چاپ اول،1384

foot pain diagnosis
دوشنبه 12 تیر 1396 07:33 ق.ظ
Outstanding quest there. What happened after?
Thanks!
https://alice7malone23.tumblr.com/post/139967680677/leg-length-discrepancy-and-shoe-lifts
یکشنبه 4 تیر 1396 07:59 ب.ظ
Hi there very cool blog!! Man .. Beautiful ..
Superb .. I will bookmark your website and take the feeds also?
I'm glad to search out numerous useful info right here in the
post, we need develop more strategies in this regard, thank you
for sharing. . . . . .
curtiswgipotiklo.jimdo.com
پنجشنبه 28 اردیبهشت 1396 05:46 ق.ظ
Yes! Finally something about fuck it.
Miranda
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:05 ق.ظ
hey there and thank you for your info – I have definitely picked up something new from right
here. I did however expertise several technical issues using this
website, as I experienced to reload the web site lots of
times previous to I could get it to load properly. I
had been wondering if your web hosting is OK? Not that I'm complaining,
but sluggish loading instances times will very frequently affect your placement in google and could damage your high-quality score if ads and marketing with
Adwords. Well I'm adding this RSS to my e-mail and can look out for
a lot more of your respective fascinating content.
Ensure that you update this again very soon.
manicure
سه شنبه 5 اردیبهشت 1396 05:41 ق.ظ
I am actually thankful to the owner of this web site who has shared this fantastic article
at here.
BHW
شنبه 2 اردیبهشت 1396 04:56 ق.ظ
This web site definitely has all of the information I needed concerning
this subject and didn't know who to ask.
BHW
جمعه 1 اردیبهشت 1396 11:16 ق.ظ
Fascinating blog! Is your theme custom made or did you
download it from somewhere? A theme like yours with a few simple adjustements would really make my blog stand out.
Please let me know where you got your design. With thanks
zahra karimzadeh
یکشنبه 14 شهریور 1389 10:20 ق.ظ
duste aziz salam
mataleb jalebo arzande budand
1pishnahad daram va un ine ke bayan konid mojriyane in saz dar navahiye mokhtalef che nami darand.
tashakor
magid bagheri
دوشنبه 13 اردیبهشت 1389 10:26 ق.ظ
matlabe jalebi bood
man ham alaghe daram matalebam ro dar zamineye teatr va mardom shenasi baraton ersal konam
زهرا باقری دلیجانی
یکشنبه 18 بهمن 1388 07:18 ب.ظ
با سلام و خسته نباشید
بخاطر مطلب جالب و خواندنی یتان از شما ممنونم چون اطلاعات خوبی از این مطلب بدست آوردم هم از ساخت و جنس این ساز و هم از نوازنده سرآمد این ساز با اینكه به این سازعلاقه داشتم نمی دانستم كه می تواند از جنس استخوان صدف و حتی شاخ باشد و یا اینكه چند تار دارد.همیشه فكر میكردم از جنس چوب می باشد .
به امید پیروزی روز افزون این انجمن
1
سه شنبه 13 بهمن 1388 01:11 ب.ظ
.
پیام صبا
سه شنبه 13 بهمن 1388 09:41 ق.ظ
مطلب جالبی بود. تا حالا از این زاویه به ساز نگاه نكرده بودم. ولی با وجود ارادتی كه به موسیقی و سازهای سنتی دارم همیشه این سوال ذهنم را درگیر می‏كند كه چرا بعضی از موسیقی‏های ملل، مخاطب بیشتری را در سطح جهان جذب می‏كنند ولی موسیقی اصیل ایرانی برای فهم و درك خود احتیاج به شعور بالا و گوش موسیقایی تربیت شده‏ای دارد و گاه به این تناقض بر می‏خورم كه در روزگاری كه به سمت جهانی شدن پیش میرویم و نیاز به ارتباط بین فرهنگ ها بیشتر می‏شود آیا نمی‏توان به سمتی رفت كه موسیقی اصیل و عمیق ما در عین حفظ ویژگی‏های منحصر به فرد خود ارتباط بهتری با مخاطب امروزی جهانی پیدا كند
پاسخ مهدی یسری : با سلام
واقعا به نکته ظریفی اشاره کردید.
البته تشریح مسئله در حد پاسخ کامنت امکان پذیر نیست چرا که بحث مفصلی است , اتفاقا مطلبی را تحت عنوان" آسیب شناسی موسیقی سنتی ایران" نوشته ام که به زودی جمع بندی کرده و در وبلاگ خواهم نگاشت و در آن به این موضوع هم پرداخته ام...
ممنونم از نگاه عمیق و نکته.سنجی که نسبت به این نوشته داشتید.
پایدار باشید
(البته اصطلاح"پایدار باشید " تکیه کلام بنده ست که ظاهرا برای یکی از دوستان,تبدیل به.مسئله فقهی و فلسفی گشته...)
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : پیام صبا

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان