تبلیغات
انجمن مردم‏شناسی دانشگاه آزاد - مردم شناسی باورهای دینی و مناسك
انجمن مردم‏شناسی دانشگاه آزاد
( واحد تهران مرکز)

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

مردم شناسی باورهای دینی و مناسك

مراسم جشن سده زرتشتیان
 
دین نتیجه نخستین كوشش اندیشه انسان است برای دستیابی به نوعی احساس امنیت در جهان.
 
دین مظهر توجه انسان است به موجود الهی یا نیروهای فرا طبیعی و یا دست كم احساس ساده وابستگی بدانها. دین شاخص باورهای انسان است و شكلهایی كه در این باورها میابد و نیز مناسك و مراسمی كه در پرستش معبود به كار می آیند.
 
به همین دلیل است كه دین و ارزشها و باورهای نهفته در آن نقش بسیار مهمی در تاریخ و تمدن بشری داشته و دارد.
 
از دیدگاه مردم شناسی دین از كهن ترین دلبستگیها، نگرشها و انگاره های بشری و پدیده ها و نهاد های اجتماعی است و كاركرد مثبتی می تواند داشته باشد.
 
    این است كه با ایمان احساس تعلق خاطر و باوری كه در دینداران پدید می آورد در بر آوردن نیازهای روانی و تعالی جویی و در سامان و اعتلا بخشیدن به زندگی اجتماعی آنان را یار و یاور است و با كار كردهای انگیزشی و بینشی موجب همبستگی اجتماعی و انسجام گروهی می گردد و با مشاركت عمومی مردم در مراسم عبادی باعث همسانی مبانی اعتقادی دلبستگی و تقویت هویت جمعی آنان می شود و بالاخره دین نه تنها الگویی از جهان است بلكه طرحی از آنچه كه جهان باید باشد را نیز به دست میدهد.
 
      تعریف دین
 
  مردم شناسان دین را به عنوان نظامی از اعتقاد به نیروهای فرا طبیعی نمادها و مناسك تعریف می كنند نظامی كه در جهت معنی دار ساختن و قابل فهم ساختن زندگی عمل می كند.
 
    جان بتی مردم شناس انگلیسی می گوید:دین، برای مردم شناسی مطالعه ارزشها و باورهای مردم، حتی اگر نتواند ارتباط مستقیم آنها را با رفتارهای اجتماعی نشان دهد ازاهمیت بسیار بر خوردار است چون مفاهیم و تصورات كلی دینی اقوام همیشه ضرورتا بازتاب نظام اجتمعی آنها نمی تواند باشد.
 
   ‍ازاین رو پ‍ژوهشگران كوشیده اند تا نظامهای عقیدتی قومها را نه تنها از دیدگاه مردم شناختی بلكه ارزش تحقیقی ای كه فی نفسه دارند بررسی كنند.

خاستگاه دین
 
خاستگاههای دین و بسیاری از باورها و اعتقادات در واقع از نخستین نوع توهمات فطری و معلول واكنشهای مبهم روانی انسان در مقابله با طبیعت و قوانین مرموز آن و نیز بهت وحیرت در برابر آن محسوب می شود این واكنشها از نظر اجتماعی به شكلهای خاصی ظهور و بروز پیدا می كنند این شكلها عبارتنداز :
     
 
   توتم گرایی
 
   توتم گرایی ابتدا ترین تظاهر دین در عالم و یكی از اساسی ترین شكلهای سازمان اجتماعی و اعتقادی مردمان ابتدایی در سراسر جهان بوده است در این شكل كهن اعتقادی جامعه های بشری یكر جانور یا گیاهی را كه اصل وجود جامعه بدان منسوب است مورد پرشس قرار داده وجود خویش را وابسته به وجود آن حیوان یا گیاه میدانسته اند در واقع توتم به  حیوان یا گیاه و یا هر پدیده طبیعی دیگر گفته می شود كه افراد یك كلن اصل و خاستگاه خود را از آن می دانند.
 
كلن در اصطلاح مردم شناسی به عده ای از افراد اطلاق می شود كه یكدیگر را به علت داشتن نیای واحد خویش و قوم هم می شناسند این نیای واحد یك شخصیت افسانه ای است كه می تواند انسان یا حیوان واقعی یا افسانه ای باشد .
 
    توتم گیاه یا حیوانی است كه قبیله نام آن را بر خود می گذارد و فكر می كند كه با آن از نظر روابط خونی خویشاوند است توتم كه رنگ دینی داشته برای متحد ساختن افراد قبیله با یكدیگر عامل موثر بوده است.
 
توتم گرایی حیوانی
 
   انسان ابتدایی در همه جا خود را وابسته و پرورده طبیعت می بیند پس ناچار طبیعت گرا می شود طبیعت یا به لفظ دیگر زمین مادری است كه به انسان خوراك پوشاك و پناهگاه می دهد این مادر در فرهنگ عامه اقوام مختلف تاثیر عظیمی بجا گذاشته است.
 
   در دوره شكار گری و گردآوری خوراك كه گوشت جانوران غذای اصلی انسان است هر قومی ناچار خود را وابسته حیوانات می یابد و به آنها با حرمت می نگرد و آنهارا زاینده قدرتهای زندگی می شمارد.
 
    موافق روایات ایرانی كیخسرو را ماده سگی و اردشیر را بزی شیر می دهد و هخامنش را عقابی می پرورد به روایت شاهنامه فردوسی زال در رستم به هنگام زادن موهای سپید بر تن داشت پدرش سام از این عیب چنان نا خشنود می گردد كه او را به دست هلاكت می سپارد ولی سیمرغ بر كودك عطوفت می ورزد و او را می پرورد.
 
توتم گرایی گیاهی 
 
در دوره كشاورزی زمین و آب و گیاه و گردش فصلها در زندگی بشر اهمیت پیدا می كند پس توتم گرایی گیاهی و افسانه های مربوط به تبدیل انسان و گیاه به یكدیگر و مراسم جشنهای بهاری به وجود می آیند.
 
    انسان كرامات فراوانی به گیاهان نسبت می دهد در اكثر كشورها درخت پرستی سابقه كهن دارد و هنوز هم در جاهای بسیاری مانند هند شمالی بعضی درختان را مقدس می دانند به نظر ایرانیان قدیم زردشت درخت سرو را از بهشت به زمین آورد.
 
    مردم ایران و بسیاری از كشورهای دیگر برخی از درختان را صاحب قدرت می شمارند و زنان برای آنكه بارور گردند به آنها متوسل می شوند در اساطیر ایران آمده است كه نخستین جانداری كه خدا آفرید مردی بود به نام كیومرث این مرد خاستگاه تناسل بشر شد و در دنیا سی سال بزیست و چون در گذشت از صُلب او نطفه ای بیرون آمد و در زمین فرو رفت و چهل سال در زمین بماند از این نطفه دو گیاه شبیه ریواس رویید سپس از جنس گیاه به جنس انسان تحول یافت
 
   ریواس را امروزه "مهر گیاه "خوانند كه ریشه آن شیبه به مردی و زنی است كه به هم پیوسته اند.
 
درواقع توتم گرایی وابسته به نیروی ماورایی است به نام مانا 
 
مانا نیرویی است پویا والا و یگانه و دارای جنبه های فرا طبیعی كه در جهان موجود است و تمامی شكلهای حیات حایز آنند مانا واژه ای است ملانزی به معنای قدرت
 
فوق طبیعی نیروی آسمانی قدرت جادویی و نیروی روحانی غیبی نیروییكه در همه چیزها جریان دارد و همه تغییرات زاده آن است
 
تابو گرایی
 
 همه چیز مربوط به توتم تابو به شمار می رود در واقع توتم خود به معنی تابو است تابودر ادبیات مردم شناسی به معنی ممنوع قدغن لازم الاجتناب و منع به حساب می
 
آید  تابو از یك ویژگی جادویی مذهبی برخوردار است و سرپیچی از آن موجب مجازات از جانب نیروهای نامریی می شود
 
در واقع آنچه كه ارتكابش جرم و گناه است تابو نامیده می شود بنابراین تابو گرایی یعنی اعتقاد به محرمها مكروه ها وممنوعها احساس تقدس یا عدم تقدس به افراد و اشیا
 
فیتشسیم ،بت پرستی
 
فیتشسیم در واقع كاربرد مراسم و شعار فیتیش ها ست فیتش واژه ای است پرتغالی و به معنای شی طلسم شده و جادو و افسون می باشد و به اشیایی گفته می شود كه دارای قدرت فوق طبیعی هستند آنها ممكن است جاندار و یا بی جان باشند ساخته دست انسان بوده و یا شكل طبیعی خود را حفظ كرده باشند بنابراین اعتقاد داشتن به شی یااشیایی كه بر اساس باورهای عامیانه دارای نیرو خالق العاده اند فتیشسم می گویند مانند سنگ صبور در فولكلور ایرانیان.
 
 
مناسك گذر 
 
مناسك گذر اصطلاحی است كه در مردم شناسی به كار رفته و منظور از آن توصیف آداب و رسومی است كه در دوران حساس زندگی نظیر تولد بلوغ پیوستن به گروه تازه زناشویی مرگ و نظایر آن برگزار می شود.
 
وان ژنپ مردم شناس فرانسوی مناسك گذار را شامل سه مرحله می داند
 
مرحله گسستن، مرحله عبور، مرحله پیوستن
 
 كاركرد ها ی مناسك گذر
 
كاركرد های مناسك گذر تنها جشن گرفتن و تغییر و تحول در زندگی فرد یا گروه نیست بلكه طی این مراسم شبكه ای از نقشها و روابط اجتماعی جدید به نوآموزان آموخته می شود و به گونه ای رسمی به آنان شناسانده می گردد.
 
هدف نهایی از اجرای مراسم سنگین و تشریفاتی مناسك گذر آن بوده است كه به افراد تازه وارد القا شود كه اقتدار گروه ارزشها و سنتها و اقتدار رهبران جامعه مطلق بوده و پیروی از آنها برای همه اعضای جامعه الزامی است.
  
 كاركرد اجتماعی چنین مراسمی در روزگار گذشته به اندازه نهادهای آموزشی فرهنگهای پیشرفته امروزی اهمیت داشته است از دیگر كاركرد های بنیادی مناسك گذرتقویت حس همبستگی اجتماعی است .
 
هیچ شاهدی در دست نیست كه تایید كند كه "پدیده دعای باران" كه در برخی از نقاط ایران برگزار می شود باران به ارمغن بیاورد و خشكسالی به آبسالی تبدیل شود ولی باز در مواقع خشكسالی این مراسم برگزار می گردد زیرا روستاییان در آن روزهای بحرانی با اجرای مراسم دعای باران با یكدیگر همدردی و همراهی كرده و موجبات یگانگی و همبستگی بیشتر خود را فراهم می آورند. درواقع مراسم دعای بارن آنها را به یكدیگر نزدیك تر كرده و در نتیجه در بلای سخت خود را تنها و درمانده احساس نمی كنند به همین دلیل این مراسم اعتبار خود را حفظ كرده و تكرار می شود.
 
 
 
زهرا باقری دیجانی
 
  برگرفته از: كتاب مردم شناسی /نوشته :محمود رنجبر /هدایت اله ستوده

Pat
سه شنبه 10 مرداد 1396 09:40 ب.ظ
If some one wants to be updated with newest technologies afterward he must be visit this web site
and be up to date daily.
foot pain from running
سه شنبه 6 تیر 1396 08:26 ب.ظ
Loving the information on this website, you have done great
job on the blog posts.
home std test
دوشنبه 5 تیر 1396 12:42 ق.ظ
قلب از خود نوشتن در حالی که ظاهر شدن مناسب در آیا واقعا کار درست با من پس از برخی
از زمان. جایی در سراسر جملات شما در واقع قادر به من مؤمن اما فقط برای بسیار
در حالی که کوتاه. من هنوز مشکل خود را
با جهش در مفروضات و شما ممکن است را سادگی به پر
کسانی که معافیت. که شما در واقع که می توانید انجام من می بدون شک تا پایان در گم.
RosariaHyle.bravesites.com
دوشنبه 1 خرداد 1396 04:39 ب.ظ
Hello, Neat post. There is a problem along with
your website in web explorer, may test this? IE nonetheless is the market
chief and a huge component of other folks will leave out your
excellent writing due to this problem.
Birgit
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 10:30 ق.ظ
I like the helpful information you provide in your articles.

I will bookmark your weblog and check again here regularly.

I'm quite certain I'll learn many new stuff right here!

Best of luck for the next!
manicure
یکشنبه 3 اردیبهشت 1396 03:50 ق.ظ
hello!,I love your writing so a lot! proportion we communicate
extra about your post on AOL? I need an expert
in this space to solve my problem. May be
that is you! Having a look forward to look you.
BHW
چهارشنبه 30 فروردین 1396 02:50 ب.ظ
Why people still use to read news papers when in this technological globe everything is accessible on net?
علی اکبر صحرانورد
یکشنبه 25 بهمن 1388 09:02 ب.ظ
با سلام خدمت شما بنده برای نخستین بار وارد سایت شما شدم؛ در واقع تصوز نمی کردم که نخست: مطالب شما اینگونه با تلاشی در خور به روز شده باشد. دوم: در این اندیشه بودم که با مطالبی سطحی و غیر تخصصی روبرو گردم.
پوزش از قضاوت پیش از مشاهده مطالب
پیرامون این مطالب گزینش شده؛ عرض می نمایم مردم شناسی دین باید به گونه ای معرفی گردد که باجامعه شناسی دین مشتبه نگردد. بنابراین مطالبی موثق از چندین منبع معتبر را می طلبد؛ نه سرفصلی کلی بلکه پس از تعریف جامعی از مردم شناسی دین ؛اگر به نمونه ای موردی از آن اشاره گردد بهتر جامعیت آن را بیان می دارد. با تشکر از کوششهای شما عزیزان
پاسخ پیام صبا : آقای صحرا نورد .
ممنون که به این جا سر زدید و ما را از نظراتتان آگاه کردید. نکته ای که اشاره کردید به جاست اما در حال حاضر این وبلاگ نوپاست و برای ایجاد انگیزه بین دوستان، اکثر مطالب بدون گزینش منتشر می شود. امیدوارم با انتقادات مفید، اشکالات یکدیگر را برطرف کنیم و با ارسال مقالات و تحقیقات ، هم در پرباری این وبلاگ مشترک تلاش کنیم و هم از نظرات جمع بهره مند شویم.
مهدی یسری
یکشنبه 25 بهمن 1388 12:47 ب.ظ
با تشکر از خانم باقری برای تهیه مطلب و نیز خانم صبا به جهت انتشار مطلب
موفق باشید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : پیام صبا

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان